Why you feel what you feel | Alan Watkins | TEDxOxford

0:00 Vertaald door: Peter van de Ven Nagekeken door: Christel Foncke

0:08 Goedemiddag.

0:09 Fijn om weer een TED Talk te doen.

0:12 Ik ga het vandaag hebben over jullie.

0:16 En ik hoop een idee met jullie te delen

0:19 dat een enorme invloed in mijn leven heeft gehad

0:22 en dat misschien hetzelfde voor jullie kan doen.

0:26 Ik heb feitelijk heel mijn leven mensen bestudeerd.

0:30 Als kind was ik de jongste van vier,

0:32 dus heb ik mijn broers en zussen uitgebreid kunnen bekijken.

0:35 Ik zag in wat voor problemen ze zichzelf brachten

0:38 en kon bedenken hoe ik dat zelf kon voorkomen.

0:40 Ik mocht ook nog eens voor dokter gaan studeren

0:43 en zoals sommigen zullen weten,

0:45 is de medische opleiding een geweldig voorrecht.

0:48 Je krijgt namelijk persoonlijk te maken met het menselijk lijden,

0:52 dagelijks en op ieder niveau.

0:55 Mensen zijn in mijn bijzijn gestorven

0:58 en dat is een aangrijpend gebeuren.

1:00 Ik was er ook bij toen er nieuw leven begon;

1:03 ik hielp bij de bevalling van drie van mijn vier jongens,

1:09 waarvan er een hier is ...

1:11 Dag, zoon.

1:12 (Gelach)

1:14 (Uit het publiek) Hoi, Pa!

1:19 De medische opleiding, een geweldige ervaring.

1:23 Ik werd onderzoeker, in het begin immunoloog,

1:26 en bestudeerde tot in het kleinste detail

1:28 hoe onze witte bloedlichaampjes door onze bloedvaten rollen

1:33 en met hele slimme adhesiemoleculen

1:35 plakken en als het ware tussen de endotheelcellen uitknijpen

1:38 om infectie te bevechten.

1:40 En recentelijk als neuroloog, dus echt tot op nano-niveau.

1:44 Maar ook op een veel grotere schaal.

1:46 Ik heb mogen werken met CEO's en leiders over de hele wereld

1:50 van sommige grote bedrijven en multi-nationals

1:53 om te kijken naar de sociale dynamiek en de netwerken die bestaan

1:56 en bepalen of een bedrijf het zal redden of niet.

2:00 Zoals je al hoorde,

2:01 heb ik gewerkt met grote atleten en ze aan gouden medailles geholpen.

2:05 Ik heb veel gelezen, veel geleerd.

2:07 En al die tijd bleef één vraag me maar achtervolgen,

2:11 een die echt aan me knaagde.

2:14 En die vraag was:

2:15 als je jezelf, je kinderen of wie dan ook één ding kon leren,

2:22 wat zou dat zijn?

2:23 Wat zou dat ene ding zijn?

2:25 Het mag maar één ding zijn,

2:27 van al die dingen die je hebt geleerd,

2:29 en dat ding wil ik vandaag met jullie delen.

2:31 En wat is het?

2:32 Ik kan je zeggen, het is niet: "Eet een appel."

2:37 Daar ga ik het over hebben,

2:38 maar eerst wil ik terug naar jouw verhaal.

2:42 Misschien weet je het niet meer,

2:44 maar er is een tijd geweest dat je nog niet wist dat je bestond.

2:48 Voor sommigen was dat waarschijnlijk vrijdagavond, na een stel borrels.

2:51 (Gelach)

2:53 Maar als we opgroeien, is er een moment in ons leven -

2:56 een prachtig moment als je het ziet gebeuren -

2:59 rond het eerste levensjaar -

3:01 misschien iets vroeger of later, maar ongeveer als we één zijn -

3:04 waarop een kind erachter komt dat het bestaat als fysieke entiteit.

3:08 Als ze in de spiegel kijken en zoiets hebben van:

3:11 "Hé, dat ben ik!"

3:13 Ze bewegen hun hand en die hand beweegt

3:15 en ze beseffen dat zij dat zijn.

3:17 Noem het maar een fysiek bewustzijn.

3:20 Maar ze hebben nog geen besef van een emotioneel zelf,

3:23 waardoor je die peuterpubertijd krijgt.

3:25 Als een tweejarige dus honger heeft

3:26 dan heeft de wereld honger en waarom eten we niet?

3:30 Daarom heeft een tweejarige dat hele intense egocentrische.

3:35 Ze gaan dan ook de macht uitdagen.

3:38 In de supermarkt is het van:

3:39 "Mam, mam, dat, dat, ik , ik, honger, honger, ik, ik, honger",

3:43 en ze worden dan heel irritant.

3:45 En je ziet dan ook dat moment waarop ze zich realiseren

3:50 dat ze niet alleen fysiek los staan van jou,

3:52 maar dat hun emoties ook niet de jouwe zijn.

3:55 Misschien ken je dat,

3:57 een kind in het pad in de supermarkt,

4:00 bloeddoorlopen ogen,

4:03 schreeuwend en tierend omdat ze niet krijgen wat ze willen

4:07 en die jou dan volstrekt verbijsterd aankijken,

4:09 zo van: "Waarom huil jij niet?"

4:11 "We hebben honger; we willen die chocolaatjes."

4:13 (Gelach)

4:15 Die verbijstering in die ogen

4:17 en dat staren in ongeloof.

4:19 Dat is het begin van het bewustzijn van het emotionele zelf,

4:22 los van de ouder of verzorger.

4:25 Dat is dus alweer een stapje hoger,

4:27 maar pas als ze drie tot zes jaar zijn,

4:29 komen ze tot een 'conceptueel zelf'

4:32 en dat komt voor een deel door een gevoel van identiteit.

4:35 Het is wat je bewustzijn noemt,

4:37 ze worden zich bewust van zichzelf -

4:39 dat ze niet alleen fysiek en emotioneel op zich staan,

4:42 maar dat ze een identiteit hebben.

4:43 Dat bloeit op tussen de drie en zes jaar.

4:46 Iets wat hoort bij dat opkomen van het conceptuele zelf, is taal.

4:49 Dus taal is eigenlijk een concept, het is geluid dat iets betekent.

4:53 Dus dat conceptuele zelf steekt de kop op

4:56 en we beginnen onze wereld te labelen -

4:59 zoals kat, hond, knuppel, bal, raam, vloer, enzovoort.

5:02 We beginnen de wereld te snappen en onze weg te vinden.

5:06 Kinderen tussen de drie en zes jaar

5:08 leren iedere dag ongeveer zes nieuwe woorden.

5:10 Hun taal groeit als kool.

5:13 Maar pas vanaf het vierde niveau,

5:15 het zogenaamde concrete bewustzijn,

5:17 beginnen ze te leren welke regels er gelden voor de concepten.

5:21 Dan wordt duidelijk waarom een hond een hond is en een kat een kat,

5:24 een moeder een moeder en een vader een vader?

5:27 Wat bepaalt dat?

5:28 En daar tussen de drie en zes jaar begint het leuk te worden.

5:32 Als je spreekt met een zevenjarige

5:34 wordt het leuk om tegen de regels in te gaan -

5:37 zo van: "Kijk eens, die kat blaft."

5:39 Nee!

5:41 Katten miauwen! Die blaffen niet.

5:45 En ze lachen omdat je de regels overtreedt.

5:49 En die regels worden hen duidelijker

5:51 in de fase van zes tot negen jaar.

5:53 En daar blijven de meeste mensen

5:57 hangen ...

5:59 (Gelach)

6:02 De meeste mensen die je ontmoet - 20, 30, 40 -

6:05 van binnen: negen!

6:07 (Gelach)

6:09 Ik zie het ook in bedrijven:

6:11 ze smijten met speelgoed als kleine kinderen.

6:13 Voortdurend.

6:15 Ze doen een poging, meestal in de vroege pubertijd,

6:17 om over dat concrete zelf, over die regels heen te komen,

6:20 daarom zie je dat tienerconflict ook.

6:23 Je ziet het en ouders proberen het te onderdrukken,

6:26 alsof het niet hoort.

6:27 Het is een groeistadium!

6:28 Je moet dat niet onderdrukken: ze testen de regels.

6:31 Dus krijg je die strijd:

6:33 ik moet om tien uur thuiskomen, maar ik wil tot 11 uur wegblijven.

6:36 Ik mag niet liegen, maar je liegt zelf.

6:39 En je krijgt ruzie.

6:40 Dat zijn de turbulente tienerjaren.

6:43 Wie de strijd ook wint - moeder, vader of het kind -

6:47 dat rommelt zo een paar jaar door.

6:49 Uiteindelijk, los van wie dat wint,

6:52 gaan ze het huis uit - hoop je.

6:54 (Gelach)

6:57 (Applaus)

7:02 Ze gaan!

7:05 Maar dan begint een veel grotere 'ouder', de maatschappij, zijn regels op te leggen.

7:10 Dus veel mensen vallen terug in die concrete staat,

7:13 waar ze zich weer laten leiden door een stel regels,

7:16 waar we geloven dat we een diploma nodig hebben

7:19 en een baan en een relatie, een auto, een huis,

7:23 dat we al die dingen moeten hebben om een goede burger te zijn.

7:27 Dus volgen we de regels.

7:28 We gaan bij een bedrijf werken en we beginnen carrière te maken -

7:33 volgens de regels.

7:35 Dus een hoop mensen vallen terug in dat concrete,

7:38 hun leven wordt stereotiep.

7:40 Mensen praten ook zo:

7:42 "Zo doen we dat hier niet.

7:44 Jij wordt de CEO en ik de CFO.

7:47 Zo doen we dat hier."

7:48 Het zijn regels die we allemaal volgen

7:51 en dat doen we vaak heel onbewust.

7:53 Vaak gebeurt dat voor de rest van je leven;

7:56 je weet niet eens dat je de regels volgt.

7:58 Regels die je trouwens niet volgt uit eigen beweging,

8:01 ze zijn je opgelegd door je ouders en de maatschappij.

8:05 Het gebeurt heel onbewust.

8:07 Als je geluk hebt, kom je in een crisis.

8:10 Op een gegeven moment gebeurt er iets verschrikkelijks

8:13 en je gaat twijfelen aan de regels.

8:15 Bij de meesten gebeurt dit nooit --

8:17 of het brengt ze niet aan het twijfelen.

8:20 Misschien verlies je een geliefde,

8:22 er gaat een relatie stuk of er gebeurt iets vreselijks,

8:25 en dan meestal op middelbare leeftijd.

8:27 Je komt dan in wat we noemen 'de zincrisis'.

8:30 Het begint je te dagen

8:32 dat er iets niet klopt aan het plaatje van je leven.

8:34 Ik heb me aan de regels gehouden maar het werkt niet.

8:38 Ik dacht dat als ik een goed burger was,

8:41 met een goede baan, een goed huis, belasting betaalde en zo,

8:44 dat ik voor altijd gelukkig zou zijn.

8:47 En dat ben ik niet.

8:48 Dat is de zincrisis en dat doet echt pijn.

8:52 In religieuze context heet dat het vagevuur.

8:56 Het is namelijk echt een hel op aarde.

8:58 Dat heeft vaak een heel vervelend effect op mensen,

9:00 ze worden onvriendelijk en negatief en zo;

9:03 feitelijk gewoon van de pijn.

9:05 Die pijn kun je op twee manieren aanpakken.

9:08 De eerste -- populair bij studenten --

9:10 verdoven.

9:11 (Gelach)

9:14 Want als ik die zinvraag kan wegmoffelen,

9:17 die existentiële vraag --

9:19 als ik dronken ben op vrijdagavond --

9:21 dan hoef ik me niet af te vragen wat dit allemaal voor zin heeft.

9:24 De vraag drijft gewoon voorbij.

9:26 Sommige mensen passen dit iedere dag toe, sommigen ieder weekend, verdoofd,

9:31 door de drank of door drugs.

9:32 Maar het probleem is dat als de kater over is

9:35 de vraag weer terugkomt; hij is er nog.

9:39 Je weet het antwoord niet.

9:40 Als je slim bent, zie je in dat verdoving niet werkt.

9:43 Dan kom je bij aanpak twee: afleiding.

9:46 Daar zijn een hoop soorten van.

9:49 Het kan zijn dat je gewoon een sportkonijn wordt.

9:53 Beetje gewichtheffen.

9:55 Want de spierpijn leidt de aandacht af van de vraag.

9:59 Dus ik word zo'n maniak die steeds in de sportschool zit,

10:04 voor de kick van de endorfine en zo.

10:07 Maar je komt er achter dat zodra je de sportschool verlaat,

10:10 die vraag er nog steeds is.

10:11 Dus de sportschool werkt ook niet.

10:13 Dus grijp je misschien naar een populaire strategie:

10:16 seks ...

10:17 Toch?

10:18 Want als ik bezig ben met de geslachtsdaad hoef ik niet aan die vraag te denken;

10:23 daar heb ik het dan te druk voor.

10:25 (Gelach)

10:28 Maar misschien heb je gemerkt dat als je daar klaar mee bent

10:32 die stomme vraag er nog steeds is.

10:35 Dus gaan sommigen steeds gekker doen: seks met twee mensen,

10:38 (Gelach)

10:39 dan met een hele groep --

10:41 alles om maar weg te blijven bij die verdomde vraag:

10:46 de zin van hun leven.

10:48 Dus als seks niet helpt -- wat het uiteindelijk niet doet --

10:51 grijp je naar materialisme: schoenen!

10:54 Ik ga een paar schoenen kopen.

10:56 Of een auto, een huis, een jacht.

10:59 We worden materialistisch

11:00 of sommigen worden workaholic --

11:03 verslaafd aan hun werk.

11:04 Want als ik maar hard werk, altijd maar bezig ben,

11:07 hoef ik niet aan die vraag te denken.

11:09 Maar het probleem wordt niet opgelost.

11:11 Want we geloven ten onrechte

11:13 dat het probleem daarbuiten is, dat de oplossing daarbuiten is,

11:16 maar in feite zit die vanbinnen.

11:19 Je kunt dat innerlijke gevoel van leegte, of onrust,

11:23 niet oplossen met iets van buiten jezelf.

11:26 Stop dus met naar buiten kijken, je moet naar binnen kijken,

11:29 en met name naar je eigen emotionele leven.

11:33 De meeste mensen leven hun leven zonder acht te slaan op hun emoties,

11:37 met name wij mannen, toch?

11:38 Als iemand het woord maar noemt, maken wij ons uit de voeten!

11:43 Emoties is gewoon energie in beweging, complexe biologische signalen:

11:46 ze kunnen bestaan uit een verhoogde hartslag,

11:49 zweethanden, verkrampte spieren,

11:51 of wat er biologisch ook aan de hand is.

11:53 Het zijn stereotiepe energiepatronen -- energie in beweging: e-moties.

11:58 We hebben ze allemaal, iedere seconde van iedere dag,

12:01 zelfs wij mannen.

12:03 Gevoelens zijn wat anders.

12:05 Gevoelens is ons bewustzijn van die energie.

12:08 Die energie is er dus altijd, maar we merken ze niet altijd op

12:11 en daar zit het probleem --

12:14 we hebben niet geleerd ons emotionele leven te begrijpen.

12:18 Dus we gaan door het leven in de overtuiging

12:20 dat hoe we ons voelen wordt bepaald door anderen.

12:23 We zeggen dat ook:

12:25 "Jij irriteert me", "Jij maakt me ongelukkig",

12:28 "Dat komt allemaal door jou", en we wijzen naar een ander,

12:32 in de overtuiging dat zij de oorzaak zijn van ons onbehagen.

12:35 Ik kan je vertellen:

12:37 niemand doet jou dat aan.

12:39 Niemand geeft jou die gevoelens.

12:41 Wat denk je nou dat er gebeurt

12:43 wanneer je je opwindt over iemand anders?

12:46 Hebben ze je een frustratie-injectie gegeven?

12:48 Frustratiechemicaliën?

12:51 Veroorzaakten ze de elektrische frustratiesignalen,

12:53 de drukgolven, de geluidsgolven?

12:55 Nee. Dat deed je zelf.

12:58 Dat is je eigen reactie op hun slechte gedrag.

13:03 Als je kunt accepteren dat jij dat doet --

13:08 niet zij, maar jij zelf --

13:10 bevrijdt die simpele waarheid je uit de slachtofferrol

13:15 en word je baas van je eigen emoties.

13:19 En dat is de belangrijkste stap die je ooit in je leven zult nemen.

13:22 Om de weg daarheen te kunnen vinden,

13:24 zul je eerst je huidige locatie in het universum van emoties moeten weten.

13:28 Als ik je vijf minuten zou geven om je huidige emoties op te schrijven,

13:32 zou je een lijstje hebben.

13:33 Als we dan zouden zeggen, steek je hand eens op

13:36 om te zien hoeveel je er had,

13:39 is in een ruimte zoals deze het gemiddelde tien tot twaalf.

13:42 Er zijn 34.000 emoties die je kunt ervaren,

13:47 maar de meesten komen nooit verder dan 10 tot 12.

13:49 Om je te helpen de weg te vinden,

13:51 zal ik de app laten zien die we hebben gemaakt

13:53 om mensen te laten zien waar ze zijn in het universum van emoties.

13:56 We hebben al die emoties in kaart gebracht

14:00 en deze kaart toont je de assen.

14:03 Bovenaan de as in het universum van emoties

14:08 hebben we de energiekere, zeg maar,

14:12 en onderaan heb je de meer relaxte.

14:14 Links heb je de positievere

14:16 en rechts de meer negatieve.

14:19 We hebben hier de 20 meest voorkomende afgebeeld

14:22 en terwijl ik je dit vertel, bevind je je ergens op dit vlak.

14:26 Je bent ergens in het universum en ervaart een van deze planeten,

14:30 en we kunnen er nog eens 100 bij zetten,

14:33 en nog eens 200 emoties, en nog eens duizend.

14:37 We hebben deze app gebouwd om ze alle 34.000 te crowdsourcen

14:40 en hebben er alvast de eerste 2.000 zelf ingezet.

14:43 Je kunt een van de 64 sterrenstelsels binnengaan

14:49 en daar eens rondkijken

14:51 om te zien waar je staat ten opzichte van andere emoties,

14:55 want als je niet weet waar je bent, dwaal je feitelijk maar wat.

14:59 Je krijgt dan nooit je emoties in de hand

15:02 en het is belangrijk voor je gezondheid, je welzijn en je succes,

15:05 wat je ook doet,

15:06 of je nu sportman of zakenman,

15:09 dat je je emoties in de hand krijgt

15:12 over waar je mee bezig bent.

15:13 Als je niet weet waar je bent,

15:15 hoe kun je het dan ooit in de hand krijgen?

15:17 Dat kan gewoon niet.

15:19 Dus het begin van je reis is weten waar je bent.

15:24 Dit moet je daarbij helpen en daar in de bovenhoek

15:27 zie je op ieder moment waar je je in het universum ongeveer bevindt.

15:31 We kunnen inzoomen op een van die 64 sterrenstelsels

15:35 en naar een specifiek zonnestelsel kijken.

15:37 Waar zullen we naar kijken? Sociaal.

15:40 Laat eens kijken.

15:41 We zoomen in op het sterrenstelsel Sociaal

15:44 en kijken welke planeten daar ronddraaien.

15:47 Als je je wilt verplaatsen van Sociaal naar iets anders

15:50 en langzaam naar een andere hoek in het universum gaat,

15:53 kun je steeds zien waar je bent.

15:56 Je kunt bijhouden waar je bent geweest

15:59 en je kunt notities achterlaten.

16:00 Je komt op de planeet, zeg, Populair.

16:04 Ik voelde me vandaag populair.

16:06 Mensen gaven me positieve signalen en ik voelde me populair.

16:09 Je kunt vastleggen hoe populair je je voelde, of juist niet,

16:13 en een auditspoor achterlaten,

16:15 en je kunt die informatie dan delen met anderen.

16:17 Je kunt het delen op Facebook of tweeten of G-mailen,

16:23 en je kunt zien wie er verder nog in het sterrenstelsel Sociaal is,

16:27 of zelfs op de planeet Populair.

16:30 En ik kan terugvinden,

16:31 zoals dat kan met auditsporen, waar ik ben geweest.

16:34 Dit is dan je beginpunt, waar je begint met het feit

16:36 of je wel weet op welke planeet je eigenlijk bent,

16:40 wat de nabije planeten zijn en hoe je je kunt verplaatsen.

16:43 Je leert langzaam hoe je je in dat universum kunt bewegen.

16:48 Dus eerst leer je hoe je je weg kunt vinden

16:51 en dit is gemaakt om je te helpen je emotionele repertoire uit te breiden.

16:54 Zodat je niet blijft hangen in twaalf emoties,

16:57 of voor velen eigenlijk:

16:58 twee!

17:00 Ik 'baal' of 'het gaat wel', meer smaken hebben ze niet.

17:05 Je moet dus een repertoire opbouwen

17:07 en als je dat doet, kom je erachter

17:10 dat sommige emoties een beter tegengif zijn als andere.

17:13 Je kunt dus eens gaan rondkijken.

17:16 De tweede beweging,

17:17 als je eenmaal je weg begint te vinden,

17:21 is dat als je een constructievere planeet hebt gevonden,

17:24 het niet gaat om goed of slecht, maar dient die emotie jou echt?

17:27 En kom je op een constructievere planeet,

17:30 kun je daar dan ook blijven?

17:31 Daarvoor moet je echt een apart manoeuvre uitvoeren,

17:34 je moet haar meester worden,

17:35 waar je de subjectieve emotie neemt -

17:40 het is een subjectieve en onderbewuste ervaring,

17:44 je bent er ondergeschikt aan: de ervaring heeft jou.

17:48 Dus als je boos bent, als boosheid door je aderen stroomt,

17:52 als je op de planeet Boosheid bent, dan heeft die jou.

17:54 Jij hebt die emotie niet, zij heeft jou.

17:57 Je krijgt er controle over door haar te objectiveren.

18:00 Door te zeggen: "O, het is boosheid."

18:02 Je haalt het dus uit de subjective sfeer

18:04 en maakt er een object van.

18:05 Door het te objectiveren, krijg je er vat op.

18:08 Als je dat kunt doen met je positieve emoties

18:11 kun je verkassen naar de positieve kant van het universum

18:14 en daar ook blijven.

18:16 Je hoeft dus echt niets te voelen wat je niet wilt.

18:21 Ellende is een keuze, je hoeft dat niet te voelen.

18:25 Maar als jij er geen vat op hebt,

18:27 wie dan wel?

18:28 Meestal is het antwoord: iemand buiten jou.

18:31 Ik wil je dus echt aanmoedigen

18:33 om als je je leven echt wilt veranderen -

18:35 want uiteindelijk bepalen je emoties je gezondheid,

18:38 je prestaties, je welzijn, je gevoel van voldoening,

18:42 ze bepalen je vermogen om effectieve beslissingen te nemen;

18:47 emoties regeren daar allemaal over, tot aan je motivatie toe.

18:50 Als je je er niet van bewust bent en ze niet in de hand hebt,

18:53 is het leven als een loterij.

18:56 Dus ga je hier straks weg, stel jezelf dan deze vraag:

19:00 op welke planeet ben ik?

19:03 En op welke planeet zou ik graag willen zijn?

19:05 En begin er aan te werken om op die gewenste planeet te komen,

19:09 in plaats van waar het leven je naartoe heeft geduwd.

19:13 Stel je een wereld voor waar ieder van ons op zijn favoriete planeet zou kunnen zijn,

19:18 of rond zou toeren in het zonnestelsel of de sterrenstelsels

19:21 die wij graag willen ervaren.

19:23 Stel je een wereld voor

19:24 waar je die aantrekkelijke persoon aan de bar gewoon durft aan te spreken,

19:29 zonder je eerst vier glazen moed in te moeten drinken.

19:33 Stel dat je dat gewoon zelf in de hand had.

19:36 Stel je een wereld voor

19:37 waar je niet nerveus hoefde te zijn voor een examen of sollicitatiegesprek,

19:42 waar je niet doodsbang zou zijn omdat je het toneel op moest.

19:45 Stel je voor dat je kinderen

19:47 zich niet geïntimideerd zouden voelen als ze werden gepest.

19:52 Als je je emoties in de hand hebt, kun je je leven fundamenteel veranderen.

19:57 Dus moedig ik je echt aan

19:58 om je af te vragen op welke planeet je nu bent

20:02 en jezelf te verplaatsen naar dat gedeelte van het universum

20:06 waar je echt je leven zou willen doorbrengen.

20:09 Dankjewel.

20:10 (Applaus)