Instrukcja obsługi najmłodszych w dobie dominacji AI | Agata Hofman | TEDxGdansk
TEDx Talks
0:09 Kiedy mój syn usłyszał tytuł tego wystąpienia, stwierdził, że jest kiepski.
0:14 Po co sugerować, że wiem najlepiej?
0:18 Ważniejsze jest, żeby rodzic nie bał się popełniać błędów i był sobą.
0:22 Tymek w sumie streścił wszystko to, co będę chciała dzisiaj przekazać,
0:27 bo w dobie dominacji sztucznej inteligencji rola
0:31 rodzica przestaje być rolą wszystko wiedzącego Googlea,
0:34 a staje się rolą przewodnika po człowieczeństwie.
0:39 Mamy rok 2026.
0:42 Z jednej strony sztuczna inteligencja
0:45 przerasta nas pod kątem nieomal wszystkiego,
0:47 co wiąże się ze zrozumieniem i produkcją słów.
0:51 bezprecedensowo angażowana jest w działania wojenne,
0:55 a także podejmuje samodzielne decyzje.
0:58 W listopadzie 2025 kilkanaście tysięcy osób straciło
1:02 pracę w Amazonie na rzecz kilku botów.
1:07 Z drugiej strony The LET,
1:09 jeden z najbardziej wiarygodnych czasopism naukowych na świecie, bije na alarm.
1:15 Do 2030 roku największym zagrożeniem młodych ludzi
1:19 na świecie będzie ich odbicie w lustrze, ponieważ przewiduje się,
1:23 że pierwszą przyczyną śmierci młodych ludzi na całym
1:26 świecie w ciągu najbliższych czterech lat będzie samobójstwo.
1:30 Mamy najbardziej zaawansowane technologie w
1:32 historii ludzkości i najsmutniejsze pokolenie dzieciaków.
1:37 A my wciąż funkcjonujemy w temacie pruskiej instrukcji edukacji.
1:41 Zakuj, staj, zapomnij.
1:44 Dlatego pilnie potrzebujemy nowego pomysłu,
1:47 jak przygotować dzieciaki do przyszłości, bo globalni eksperci ostrzegają,
1:52 wszystko co rutynowe i powtarzalne będzie automatyzowane.
1:59 Sprawdźmy, co faktycznie liczy się na rynku pracy.
2:05 Obecnie Światowe Forum Ekonomiczne opracowało w raporcie
2:08 z 2025 kluczowe kompetencje na rynku pracy globalnie.
2:14 Wśród nich większość to kompetencje miękkie,
2:19 takie jak odporność, umiejętność podnoszenia się po porażkach,
2:24 elastyczność, przywództwo i współpraca, czyli to wszystko,
2:29 co ze szkołą tradycyjną nie ma nic wspólnego.
2:35 Jak mnie zapowiedziano,
2:36 jestem mamą piątki najwspanialszych dzieciaków na świecie,
2:38 dwójki dorosłych chłopaków siedzących tutaj i trójki nastolatków.
2:44 od ponad 30 lat zajmuje się tworzeniem różnych systemów edukacji.
2:47 Publikuję na temat technologii i sztucznej inteligencji w edukacji.
2:51 I gdybym miała stwierdzić, podsumować wnioski z tych lat doświadczeń
2:56 w rodzicielstwie i w edukacji, powiedziałabym, że jakość życia zależy od jakości
3:02 relacji i takiej zgody na własną niedoskonałość,
3:06 czyli takiej życzliwej relacji z samym sobą.
3:10 Jestem po rozwodzie i dom prowadzę sama,
3:12 więc bez tej zgody na niedoróbki dnia bym nie przeżyła.
3:16 To taki mój osobisty luksus życiowy, nie kasa czy pozycja społeczna,
3:22 ale właśnie taka zgoda na
3:23 własną niedoskonałość i celowe budowanie autentycznych,
3:28 głębokich relacji z ludźmi,
3:30 którzy są dla mnie ważni lub jak moje dzieciaki najważniejsi.
3:35 Badania Roberta Waldingera, najdłużej w historii ludzkości prowadzone
3:39 badania nad jakością życia jasno wskazują,
3:44 że kluczowym czynnikiem dobrego, szczęśliwego,
3:48 pełnego sensu życia są właśnie autentyczne relacje.
3:52 Prześledzono ponad 80 lat, prześledzono kilkaset osób cały ich życiorys.
3:59 Potem śledzono życie ich dzieci, w tej chwili śledzi się życie wnuków.
4:05 Wnioski są jasne, stawiajmy na relacje.
4:08 Ponieważ jestem praktykiem, chciałabym wam sprzedać kilka prostych sposobów,
4:13 jak tą luksusową jakość życia wprowadzić do domu i do edukacji,
4:18 ponieważ rozwój sztucznej inteligencji obecnie zmienia
4:21 cały sens przygotowania dzieciaków do przyszłości.
4:27 Po pierwsze kilka drobnych rzeczy, za które chcecie podziękować codziennie.
4:33 Dobra kawa przed trudnym spotkaniem.
4:36 Uśmiech jakiegoś życzliwego sprzedawcy z lokalnego sklepu
4:39 czy przytulas od waszego szkraba na dobranoc.
4:43 badania.
4:44 Taka metaanaliza 164 badań z Proceedings National Academy of Sciences,
4:49 naprawdę wiarygodne źródło naukowe, pokazują jasno,
4:53 że wdzięczność istotnie zmienia jakość życia, zwiększa poziom szczęścia,
5:01 nawet jeśli to są tylko trzy rzeczy, za które chcecie podziękować codziennie.
5:07 Zobaczcie drodzy państwo, my szukamy jakiś aplikacji,
5:10 drogich warsztatów i pomysłów jak przygotować dzieci do przyszłości,
5:15 a więcej zrobi dla nas kilka minut na
5:17 kanapie czy w samochodzie i pogaduchy o tym, za co chcemy dziś podziękować.
5:23 Co jeszcze?
5:25 Wspólne posiłki.
5:27 U nas to taka oczywista oczywistość.
5:29 Codziennie rano jemy razem śniadanie,
5:31 ale wśród moich znajomych to jest coraz więcej,
5:34 coraz, coraz częściej to jest taka rzadkość.
5:37 E teraz normą staje się zjedzenie
5:39 posiłku naprzeciwko smartfona albo po prostu samemu.
5:43 I nie ma żadnego dramatu w tym, żeby zjeść obiad w pokoju.
5:47 Gorzej, że wchodzi to w nawyk i zapominamy jak ważny jest kontakt z drugą osobą.
5:53 A to tworzy nam kontekst poczucia sensu i bezpieczeństwa w naszym życiu.
5:59 Kolejną rzeczą jest świętowanie porażek.
6:03 Wyobraźcie sobie, że raz na jakiś czas dajecie znać swoim dzieciakom,
6:07 że nawaliliście, że coś wam nie wyszło.
6:09 Miesiącami pracujecie nad jakimś projektem, no i klapa, projekt odrzucony.
6:14 Macie takie mocne postanowienie, żeby pracować nad samoregulacją.
6:19 No i wybuchł.
6:20 Kolejna awantura w domu.
6:23 Chcecie życzliwej rozmowy, takiej poważnej i stonowanej ze swoim nastolatkiem.
6:29 No i znowu wrzeszczycie.
6:31 Jeśli wy potraficie przeprosić za błąd i pokazywać,
6:36 że porażka to część rzeczywistości, część codzienności,
6:40 część sukcesu, wasze dzieciaki nabywają jednej z kluczowych kompetencji,
6:45 umiejętności podnoszenia się po porażkach, rezyencji.
6:50 Zobaczcie drodzy państwo,
6:51 ile my możemy zrobić dla odporności fizycznej naszych dzieciaków,
6:54 dla ochrony ich przed chorobami.
6:57 Zacznijmy w ten sposób podchodzić do ochrony ich zdrowia psychicznego,
7:01 a bez umiejętności podnoszenia się po porażkach nie mamy szans.
7:07 Jest jeszcze jedna kwestia, w sumie kluczowa.
7:10 Kiedy rodzice zaczynają dbać o własne szczęście i spełnienie,
7:13 stopniowo pojawia się coś niesamowitego.
7:15 Dzieciaki zaczynają nas naśladować.
7:18 Ale to działa w dwie strony.
7:20 Kiedy rodzic na co dzień widzi zabieganego nieszczęśnika,
7:23 istnieje spora szansa, że tak właśnie będzie wyglądała jego dorosłość.
7:28 To się przekłada również na inne kwestie.
7:30 Jeżeli nam zależy na tym, żeby nasze dzieci pokochały czytanie,
7:35 nie musimy się zamęczać codziennie przymusowym czytaniem bajek po 20 minut.
7:40 Czasem wystarczy, że sięgniemy po ulubioną lekturę,
7:44 usiądziemy na kanapie, a dzieci szybko podchwycą ten nawyk.
7:47 Wiem o tym dobrze, bo zrobiłam odwrotnie,
7:50 chcąc ograniczyć moim dzieciom technologię,
7:52 wpadłam na taki pomysł, że najpierw czytają,
7:56 a potem mają te swoje gry, telefon czy komputer.
8:00 No i udało się, ograniczyłam, ale dzieci przestały lubić czytać.
8:04 Później przyszły badania na temat modelowania zachowań.
8:07 Alison Gopnik, rewelacyjna psycholog rozwojowa,
8:10 która pokazuje w jaki sposób dzieci myślą
8:12 i jak kształtują nawyki poprzez eksplorowanie, naśladowanie.
8:18 Natomiast to modelowanie zachowań wyszło całkiem nieźle moim moim rodzicom.
8:23 Oni byli naukowcami i zajmowali się technologią
8:26 w edukacji i kiedyś wpadli na taki pomysł,
8:29 że przeprowadzą eksperyment i zobaczą jak to jest,
8:32 kiedy dziecko uczy inne dziecko.
8:36 Ja miałam wtedy 9 lat i
8:37 miałam zajęcia ze swoim pierwszym uczniem, sześciolatkiem.
8:41 Pamiętam niesamowitą frajdę, uczucie dumy i takie szczęście,
8:48 że że mój uczeń powtarza słowa po angielsku, że w ogóle mu się podoba.
8:52 No i zakochałam się w tym luzie, takim nauczaniu,
8:55 które polega za podążaniem za zainteresowaniami ucznia,
8:58 a niekoniecznie za podręcznikiem.
9:00 No i to trwało kilka miesięcy.
9:02 Mój tata prowadził zajęcia z mamą mojego ucznia, a ja pracowałam z chłopcem.
9:08 było ekstra do momentu, kiedy mama tego chłopca nie powiedziała,
9:12 że zrobiłam kawał dobrej roboty i
9:14 teraz można go zapisać do prawdziwego nauczyciela.
9:18 No ale potem przyszli kolejni uczniowie i kolejni
9:21 i tak tydzień w tydzień pisałam dla nich programy, żeby byli zainteresowani.
9:27 Prowadziłam z nimi zajęcia po 5, 10, a nawet 17 lat.
9:34 To podążanie za zainteresowaniami ucznia,
9:37 ten powolny proces uczenia się jest obecnie jedną z podwalin teorii talentów.
9:43 Badania Gulicha 2025 Science pokazują jasno na 35000 utalentowanych dorosłych.
9:53 Drogą do rozwoju talentu jest powolny proces
9:56 uczenia się i taka radość powiązana z eksploracją.
10:04 No i takie warunki chciałam stworzyć też dla moich dzieciaków i w
10:08 2009 roku napisałam projekt edukacji przedszkolnej
10:13 oraz program od astronomii do mikrobiologii.
10:16 Nie chciałam, żeby moim dzieciom kojarzyła się edukacja z tym,
10:19 czego muszą się nauczyć na pamięć i co powinny wiedzieć.
10:24 I stąd połączenie rozwoju fizycznego, emocjonalnego i intelektualnego.
10:30 Jak to zrobić?
10:32 Jedną z kluczowych kwestii jest zabawa, bo my jako gatunek od kilkud tysięcy lat
10:40 doskonale wiemy biologicznie jak przygotować się do przyszłości.
10:45 Yyy, jeżeli zestawimy te pierwotnie
10:49 pokazywane dane Światowego Forum Ekonomicznego,
10:53 co jest kluczowe w przygotowaniu dzieci do przyszłości,
10:55 co się liczy na rynku pracy oraz
10:58 jakie kompetencje yyy są kształtowane podczas swobodnej zabawy,
11:03 okazuje się, że ponad połowa z nich się pokrywa.
11:08 Czyli to do czego dzieciaki się garną od urodzenia,
11:12 to czego im potrzeba, jak snu zabawy,
11:15 jak snu odpoczynku czy jedzenia, swobodnej zabawy jest tym,
11:19 co najlepiej ich przygotuje do przyszłości.
11:26 Kiedy moje dzieciaki podrosły,
11:27 chciałam założyć dla nich szkołę i tak powstała alternatywna placówka,
11:31 która do dzisiaj prowadzi zajęcia dla ponad setki uczniów.
11:35 yyy realizuje ona program w
11:37 oparciu o program wcześniej zrealizowany przedszkolny
11:41 i tam opieramy się przede wszystkim na przygotowaniu dzieciaków do przyszłości,
11:46 na tych takich głęboko ludzkich kompetencjach.
11:50 I tak na przykład codziennie od pierwszej do ósmej klasy,
11:54 od poniedziałku do piątku dzieciaki przychodzą
11:57 i zaczynają swój dzień kręgiem empatycznym.
12:00 Czyli mówią na przykład, że dzisiaj są bardzo szczęśliwi, podekscytowani,
12:04 bo koleżanka przychodzi na nocowankę albo że dzisiaj jest kiepski dzień,
12:08 bo rano nie mogłem znaleźć skarpetek, a w ogóle to się pokłóciłem z bratem.
12:14 I teraz to się staje normą, codziennością.
12:18 Dzieciaki wzrastają w klimacie transparencji emocjonalnej.
12:22 Uczą się nazywać emocje, czasem rozwiązywać konflikty,
12:27 ale właśnie to jest jedno z podwalin
12:30 zdrowia psychicznego i umiejętności podnoszenia się po porażkach.
12:34 Zobaczcie drodzy państwo, to trwa mniej więcej tyle,
12:37 ile wyczytanie obecności w jakiejś większej klasie szkolnej nic nie kosztuje,
12:42 a kompetencje miękkie kwitną.
12:45 Innym pomysłem, który realizujemy już
12:47 od przedszkola jest pisanie własnych książek.
12:49 I taki szkrab nawet jak ma 2 lata, to kreska kropka nauczyciel podpisuje.
12:54 Wyobraźcie sobie po czterech latach, jak bierze taką swoją książkę,
12:58 ogląda, on nie potrzebuje pochwały kogoś z zewnątrz.
13:02 On jest tak dumny z tego, że napisał swoją książkę,
13:08 że to jest zupełnie inny model budowania poczucia pewności siebie,
13:11 poczucia własnej wartości.
13:13 Jeszcze jednym pomysłem jest tak zwane self access centers,
13:17 czyli mamy trzy stoliki do wyboru i tam rozkładamy materiały.
13:21 Dzieciaki pracują w grupach, w parach bądź indywidualnie.
13:26 I teraz to mogłoby się zadziewać w każdej polskiej szkole.
13:30 Nic nie kosztuje ten sam materiał,
13:32 tylko po prostu w grupach, w parach lub indywidualnie.
13:37 współpraca, kompetencje liderskie,
13:40 rozwiązywanie konfliktów i masa innych umiejętności,
13:44 które są kluczowe na rynku pracy kwitną.
13:49 Ja głęboko wierzę w to, że edukacja jest właśnie tym,
13:54 co powinno przygotować dzieci do tego,
13:57 żeby poznać siebie lepiej, żeby odkryć swój unikalny talent,
14:02 żeby prowadzić głębokie, sensowne życie.
14:06 Szkoła tradycyjna, która stawia na szybkie wyniki,
14:10 stoi w sprzeczności z badaniami na temat rozwoju talentów.
14:15 Nie dba o zdrowie psychiczne dzieci.
14:18 Na co dzień robi więcej szkody niż pożytku.
14:24 Potrzebujemy pilnie nowego pomysłu,
14:27 jak przygotować dzieciaki do przyszłości, ponieważ co zrobimy,
14:31 kiedy boty ich zastąpią i będą za darmo
14:34 robić to, za co jeszcze dzisiaj nam płacą?
14:38 Nawet przedszkolaki o tym wiedzą.
14:40 Podczas jednej z rozmów na temat tego, kim chcieliby zostać w przyszłości,
14:45 a pamiętam taką dziewczynkę, która powiedziała, że ona chce być policjantką.
14:51 Młodszy chłopiec powiedział, że a on kosmitom.
14:54 Dziewczynka tak zamilkła, spojrzała z powagą i mówi:
14:58 "Na tej pracy nie zarobisz".
15:02 Szanowni państwo, drodzy rodzice, może i nauczyciele,
15:06 chcę w tym miejscu bardzo wyraźnie zaznaczyć,
15:10 że szkoła mainstreamowa, która stawia na wiedzę odpytywalną,
15:15 gdzie błąd jest największym przewinieniem,
15:17 a na kompetencje miękkie nie ma czasu przez przeładowaną podstawę programową,
15:21 nie jest w stanie przygotować dzieci do przyszłości.
15:24 To kto jest?
15:26 Mądry rodzic, nauczyciel, który potrafi przeprosić za błąd.
15:30 który stawia na relacje, ma rytuały,
15:35 stawia na wdzięczność i autentyczne relacje.
15:38 Może pomyślicie sobie,
15:39 co wy możecie zrobić dla lepszego przygotowania dzieciaków do przyszłości.
15:45 Postanowiliśmy skrzyknąć z różnych stron świata edukatorów i organizacje,
15:51 żeby zastanowić się, jak najlepiej przygotować dzieciaki do przyszłości
15:56 w oparciu o głęboko ludzkie wartości.
15:59 I przez ostatnich 8 lat
16:01 opracowywaliśmy właśnie ten model zdefiniowania kompetencji,
16:06 który pozwoli na to, że dzieciaki będą zdrowe,
16:10 psychicznie, podnosiły się po porażkach,
16:12 ale przede wszystkim będą wiodły głęboko, sensowne i jakościowe życie.
16:18 U nas na stronie możecie sobie wziąć dowolny
16:21 pomysł i projekt i wziąć go do swojego nauczyciela, do szkoły, do dyrektora.
16:28 i zapytać się, czy może jest szansa na to, żeby dzieciaki
16:31 pisały swoje książki albo miały swoje takie stanowiska rzeczy do wyboru,
16:37 czy zaczynały kręgiem empatycznym.
16:39 Chociaż jeden element,
16:42 bo tak właśnie się zaczynają największe zmiany od jednej osoby,
16:47 od jednej decyzji, od jednej klasy.
16:51 Na zakończenie chciałabym się z wami podzielić takim moim najtrudniejszym,
16:55 jednym z trudniejszych wspomnień.
16:58 18 lat temu był pogrzeb mojego taty.
17:03 Było tam mnóstwo osób, studentów i i uczniów mojego taty,
17:07 którzy przychodzili do mnie i mówili:
17:10 "Twój tata był dla mnie największym autorytetem.
17:12 Twój tata sprawił, że jestem szczęśliwym człowiekiem, że robię to, co kocham".
17:18 Pamiętam, że mimo potężnego bólu towarzyszyło
17:21 mi takie poczucie dumy i postanowienie,
17:23 że ja tak chcę żyć, żeby mieć swój wkład w to, że świat jest trochę lepszy.
17:27 Tak, chcę też wychowywać moje dzieciaki i tego również państwu życzę.
17:31 Dziękuję bardzo.